Ενας καλός φίλος, περιγράφοντας πρόσφατα στο bulls.gr την εξοργιστική βαναυσότητα του καθεστώτος του Κίμ Γιόνγκ Ιλ στην Βόρεια Κορέα, διαμαρτύρετο για την πλημμελή κάλυψη των ελληνικών ΜΜΕ του απέραντου αυτού κράτους-γκουλάγκ. (βλ. Νίκος Χιώλος-Η Κοινωνία του Μεγάλου Αδελφού,14/01/03). Και κατέληγε:
"Γιατί δεν καλύπτεται η Βόρεια Κορέα από τα ελληνικά μέσα; Σίγουρα, το απόμακρο της γεωγραφίας και η έλλειψη ανθρώπων που γνωρίζουν το αντικείμενο είναι σημαντικοί παράγοντες. Υπάρχει όμως και άλλος ένας παράγοντας. Η κάλυψη της οργουελιανής κορεατικής απανθρωπιάς χαλάει την σούπα. Γιατί οι κήνσορες μας θα αναγκαστούν να παραδεχτούν ότι υπάρχει και αλλού αδικία στον κόσμο από αυτή που προκαλεί η Αμερική.."

Δεν είναι ούτε ο πρώτος, ούτε ο μόνος που επισημαίνει αυτόν τον μονομερή στρουθοκαμηλισμό της πλειοψηφίας του ελληνικού Τύπου. Αυτήν τήν ιδιόμορφη, αντιαμερικάνικη κυρίως αλλά και αντιφιλελεύθερη, αυτολογοκρισία που συναντάται στα Μέσα. Πλήθος από φίλους δημοσιογράφους μου διαμαρτύρονται, χρόνια τώρα, για μια αφανή και αόριστη εθνοαριστερή εκδοτική και αρχισυντακτική αχλύ που πλανάται πάνω απ’τα κεφάλια τους, κήνσορας όντως της γραφής....να μήν προσβάλλουμε τον Χριστόδουλο, να προσέχουμε τον σχολιασμό για τα Βαλκάνια, να μήν τα βάζουμε με τους φίλους μας τους Αραβες, να προσέχουμε όταν μιλάμε για την διαπλοκή, να ήμαστε βέβαια ενάντια στον πόλεμο...και οτιδήποτε άλλο σχεδιάζει η Αμερική, κ.ο.κ.

Ε λοιπόν, έχω βαρεθεί αυτήν την δημοσιογραφική (και παραδημοσιογραφική) γκρίνια. Καιρός είναι να αντιμετωπίσουν το γεγονός (ή έστω την υποτιθέμενη ύπαρξη) της μεροληψίας των ΜΜΕ στην ρίζα του. Να προχωρήσουν δηλαδή όσοι ενοχλόυνται και θίγονται απο αυτήν, στην έκδοση δικών τους, προσωπικών ΜΜΕ..... Και να χαλάσουν έτσι την σούπα που σερβίρεται σε μας τους υπόλοιπους.

Οχι δεν τρελάθηκα. Προσωπικά,ιδιόκτητα ΜΜΕ; Τί είναι πάλι τούτα;
Εξηγούμαι.

Πριν απο δύο περίπου χρόνια, άρχισαν να κάνουν την εμφάνιση τους στο Διαδίκτυο κάτι περίεργα sites. Πρόκειτο για αυτά που αργότερα ονομάσθηκαν web-logs, δηλαδή προσωπικά, σε ζωντανό χρόνο και online, ημερολόγια, όπου οι δημιουργοί τους κατέγραφαν, δημόσια, ότιδήποτε, οποτεδήποτε τους κατέβαινε, συνδέοντας τα αυτόματα, κατα περίπτωση και βούληση, με άλλα τέτοια ομόλογα. Και όλα αυτά, χωρίς διαμεσολάβηση κανενός ενδιάμεσου φορέα, χάριν σε μια απλούστατη - και δωρεάν - νεά εφαρμογή λογισμικού ονόματι Βlogger.

Την εφαρμογή την ασπάσθησαν αρχικά κάθε είδους ομφαλοσκόπων και νάρκισσων. Χωρίς ιδιαίτερη αναγνωστική ανταπόκριση. Οταν όμως προστέθηκαν δυνατότητες αμφίδρομου σχολιασμού των γραφόμενων, κάτι που επέτρεπε πλέον την συμμετοχική εμπλοκή και του αναγνώστη, το φαινόμενο των blogs (συντήμηση της λέξης weblogs) πήρε τέτοιες μαζικές διαστάσεις,τόσο σε όγκο όσο και σε ποικιλία, που το 2002 χαρακτηρίσθηκε ως το Ετος των Blogs. Σήμερα αριθμούνται περίπου 500,000 blogs (ή «ιστολόγια» επι το ελληνικότερον), ενώ κάθε μήνα προστίθονται κάπου 50,000 καινούργια. Η δε θεματική τους ποικιλία είναι απέραντη, συνοδευόμενη απο τους ιδιωτικούς συλλογισμούς, την κριτική, αλλά βεβαίως ενίοτε και τις ηλιθιότητες, τα απωθημένα ή τις προκαταλήψεις των δημιουργών και αναγνωστών των, πάντα όμως ζωντανά, άμεσα και αμφίδρομα. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η ελκυστικότητα των blogs, τουλάχιστον των καλύτερων. Ξαναφέρουν πίσω στο Ιντερνετ την αρχική του γοητεία, την ενθουσιώδη εκείνη αλληλοσύνδεση και αλληλομοίρασμα ίδεων, αντιλήψεων, αντιδράσεων και γνώσεων.

Το Βlogger (και άλλα πακέτα που ακολούθησαν) υπήρξε βέβαια η αναγκαία (τεχνική) συνθήκη δημιουργίας αυτού του γίγνεσθαι. Ικανή όμως ώθηση, ιδιαίτερα στην Αμερική όπου η καινοτομία ξεκίνησε, έδωσε η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, με την συνεπακόλουθη έντονη ανάγκη δημόσιου προβληματισμού και συζήτησης που το γεγονός προκάλεσε σε μεγάλη μερίδα σκεπτόμενων Αμερικανών.

Αυτό το τελευταίο ισχύει ιδιαίτερα για την εκρηκτική ανάπτυξη,μετά τις 9/11/01, πολλών «ιστολόγιων» με πολιτικό-δημοσιογραφική χροιά, τροφοδοτούμενη από την προαναφερόμενη ανάγκη συζήτησης και ερμηνείας αλλά και από κάτι άλλο. Την έντονη δυσφορία πολλών συνακτών/σχολιαστών - επαγγελματιών και μή – με τον πολιτικά απρόσωπο, αριστερόχρωμο τρόπο ανταπόκρισης στις βαθύτερες αυτές ανάκες του κοινού από τα παραδοσιακά, συμβατικά ΜΜΕ.

Πράγματι, (σημειώνει ένας κορυφαίος δημοσιογράφος-ιστολόγος, ο Andrew Sullivan) η αίσθηση ότι μεγάλο μερίδιο της καθιερωμένης αγοράς Τύπου της Αμερικής κατευθύνετο από αριστερούς-δημοκρατικούς συντάκτες και ανταποκριτές, εξηγεί γιατί η πλειοψηφία των Αμερικανών (και τελευταία Αγγλικών) blogs πολιτικού-κοινωνικού σχολιασμού υπήρξε, και εν πολλοίς παραμένει, κεντροδεξιών και φιλελευθερίστικων τάσεων. Αντιδρούσαν στην επικρατούσα ιδεοληψία και στρέβλωση, που προφανώς δεν ανταποκρίνεται πια, ιδίως μετά τις 9/11, το δημόσιο αίσθημα και την κοινή εμπειρία.

Τα blogs λοιπόν αυτά, άρχισαν να μεγαλώνουν τον ορίζοντα της κοινής γνώμης, απελευθερώνοντάς την απο την αποκλειστικότητα της μεροληψίας, των προτιμήσεων, ακόμη και των διαπλεκομένων συμφέροντων του παραδοσιακού ελίτ των ΜΜΕ. Μια καινούργια γενιά αρθρογράφων και σχολιαστών, για πρώτη φορά στην ιστορία του Τύπου μπόρεσε, μέσω του ιδιόκτητου μικροεκδοτικού μηχανισμού των blogs, να υπερφαλαγγίσει το εκδοτικο-συντακτικό κατεστημένο και να απευθυνθεί άμεσα, κατευθείαν στους αναγνώστες. Μέσα στο άπλετο φώς τής δημόσιας χοάνης, της κρισάρας της κοινής αξιολόγησης και του συνεχούς ελέγχου.

Αυτή η «δημιουργική καταστροφή» συνάντησε ήδη την επιτυχία. Οχι ακόμη την οικονομική. Είναι νωρίς να μιλάμε για υλικές απολαβές των «bloggers». Η αναγνωσιμότητα όμως, ιδίως των πιό συγκροτημένων και αξιόπιστων, είναι πλέον εκπληκτική. Το ιστολόγιο του Andrew Sullivan διαβάζεται κάθε μέρα από 15,000 ξεχωριστούς αναγνώστες, το πλέον δημοφιλές του είδους, το InstaPundit, δημιούργημα καθηγητού Νομικής, ξεπερνά τους 60,000. Και ένα περίπου 10% των αναγνωστών, σχολιάζει άμεσα αυτά που διαβάζει. Τέτοια νούμερα και πρακτικές τρομάζουν τα παραδοσιακά πολιτικά περιοδικά και μέσα, που μετα βίας μαζεύουν 100-200,000 συνδρομητές μηνιαίως. Και ήδη το Salon, το Slate, το Reason, το National Review, ακόμη και οι on-line εκδόσεις του WSJ, του Guardian, του τηλεοπτικού MSNBC, στρέφονται, εν αμύνη, στο νέο αυτό είδους παραγωγής δημοσιογραφικού περιεχομένου, προσπάθεια συγκράτησης της απώλειας αναγνωστών και επιρροής.

Η επιρροή των blogs, άλλη πάλι ένδειξη της επιτυχίας των, είναι πλέον κάθε άλλο παρά αμελητέα. Η δημοκρατικοποίηση της διαμόρφωσης της κοινής γνώμης που επέφεραν, χρεώνεται με την προ μηνός απομάκυνση του παντοδύναμου Ρεπουμλικανού αρχηγού Trent Lott, απο την θέση του Προέδρου της Γερουσίας, ουσιαστικά επειδή ψέλλισε κάποια νοσταλγία για την πολιτική φυλετικου διαχωρισμού στον Αμερικανικό Νότο. Το Δημοκρατικό κόμμα, όπως και το σύνολο των παραδοσιακων ΜΜΕ, αρχικά άγνοησαν το θέμα. Υστερα όμως απο μια αυθόρμητη, μαζική, αντίδραση εκατοντάδων bloggers και του κοινού που τους παρακολουθεί, ο Lott υποχρεώθηκε σε παραίτηση, χωρίς να έχει καλά-καλά καταλάβει το γιατί, τη υποδείξη μάλιστα του ιδίου του Προέδρου Μπούς.

Με αναγνωσιμότητα τεράστια, με αυξανόμενη πολιτική και δημόσια επιρροή, τα «ιστολόγια» δημόσιου σχολιασμού δεν φαίνεται να είναι αλλη μία φλούφλικη μόδα στο Ιντερνετ. Ηδη, αναγνωρίζονται ως θεμιτή παραπομπή σε εκατοντάδες ειδήσεογραφικά σχόλια, bloggers συμμετέχουν με αυτήν τους την ιδιότητα σε πληθώρα τηλεοπτικών προγραμμάτων, αποτελούν μέρος του γνωστικού αντικειμένου πανεπιστημιακών παραδόσεων και ερευνητικού υλικού, ενώ έχουν εξαπλωθεί παντού στον ανεπτυγμένο κόσμο. Και η εξάπλωση δεν είναι μόνο γεωγραφική, γλωσσική ή εθνική. Επιδεικνύουν μια εκπληκτική ικανότητα αφομοίωσης πληθώρας νέων τεχνολογικών καινοτομιών που εμπλουτίζουν την ποιότητα και το εύρως της προσφοράς των (π.χ. τα mblogs ή τα vblogs, φωτο / βιντεο-ειδησιογράφηση μέσω της κινητής τηλεφωνίας, του WiFi κτλ).

Τα blogs λοιπόν είναι ένας σταθμός,τόσο στην μικρή ιστορία του Ιντερνετ, όσο και την μακρά ιστοριά της δημοσιογραφίας και του Τύπου. Χάριν της καινοτομίας που αφειδώς προσφέρεται στο Διαδίκτυο, η ενημέρωση και ο σχολιασμός των κοινών, ιδιωτικοποιείται και δημοκρατικοποιείται, μέσα μάλιστα σε συνθήκες απόλυτης διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Δεν έχουν λοιπόν δικαιολογία να μην αντιδράσουν, όσοι ενοχλούνται σφόδρα από τον μίζερο, ξύλινο και κατευθυνόμενο λόγο του ελληνικού Τύπου και ΜΜΕ. Σε μιά κοινωνία όπου η διείσδυση του Ιντερνετ ξεπερνά πλέον το 25%, τα «ιστολόγια/blogs» δείχνουν το δρόμο προς την χειραφέτηση και την ανανέωση.

Για κάθε ενδιαφερόμενο ή απλώς περίεργο, ιδού και μερικά blogs που ο ίδιος προτιμώ. Θα σας οδηγήσουν συνάμα και σε εκατοντάδες άλλα:

Instapundit - www.instapundit.com
Daily Dish - www.andrewsullivan.com/dailydish
Asymmetrical Information - www.janegalt.net
Blogcritics – www.blogcritics.org
Samizdata – http:// samizdata.net
Tech Central Station: Europe – www.techcentralstation.be
Virginia Postrel – www.dynamist.com/scene html
Blogging News – www.corante.com/blogging
και φυσικά... Το Αεροπλάνο - www.toaeroplano.gr

Σταύρος Πετρολέκας

* Δημοσιεύεται στο Κέρδος - 2/02/03